Nazwa rasy wywodzi się ze słowa bassenji w języku bantu, które tłumaczy się jako "rodowity" (mieszkaniec buszu). Bassenji czasami nazywany jest również psem kongijskim.

Najprawdopodobniej jego przodkowie żyli w starożytnym Egipcie, gdyż ryty z wizerunkami psów przypominających bassenji odnaleziono w wielu grobowcach faraonów.

"Biały" człowiek po raz pierwszy odkrył tę rasę w XIX wieku w Afryce Centralnej, gdzie tamtejsi mieszkańcy używali bassenji do polowań w zgrai. Do Anglii sprowadzono bassenji (często nazywany też "basenji") na początku obecnego stulecia, wkrótce jednak zapadły na choroby zakaźne, na które nie były uodpornione.
Dopiero w 1937 roku udało się w Wielkiej Brytanii wyhodować i rozmnożyć tę rasę, zaś w Stanach Zjednoczonych - cztery lata później.

Bassenji spotykany jest w dwóch typach:

• typ "nizinny" ("z brusu"), jasnopłowy z dużym białym plastrem na piersi oraz dość daleko zachodzącymi białymi skarpetkami;
• typ "leśny", mniejszy, o ciemnej, niemal kasztanowej szacie, silnie pigmentowany, z mniej rozległymi białymi znaczeniami.

Należą do wesołych żwawych i figlarnych zwierząt. Pomimo iż czasami zachowują powściągliwość wobec obcych, zazwyczaj są bardzo życzliwie nastawione do człowieka.

Należy pamiętać, że jeśli przyjdzie im przebywać razem z innymi psami, ich instynkt stadny przez moment może przeważyć nad zgodnym współżyciem i trzeba być przygotowanym na kłótnie i walki.

Ciekawostką jest fakt, iż bassenji kłusuje niczym koń, czystość sierści utrzymuje liżąc się jak kot i w ogóle nie szczeka.