Jak w wypadku większości ras, dokładne pochodzenie owczarka szkockiego nie jest jasne. Prawdopodobnie, tego typu pies przybył na Wyspy Brytyjskie z Rzymianami. Psy w typie zbliżonym do współczenego pojawiły się w XVI wieku. Szkoccy pasterze potrzebowali wytrzymałego, łatwo znoszącego surowy, szkocki klimat psa. Psa, który nie męcząc się przemierzałby wielkie przestrzenie, a przede wszystkim psa, z którym łatwo byłoby sie porozumieć. Pierwotnie psy te miały czarne umaszczenie. W tym czasie collie był niższy, o szerszej czaszce, krótszej kufie i wyraźniejszym stopie niż dzisiejsze egzemplarze tej rasy.

Collie występują w kolorach:

Owczarki szkockie collie występująw dwóch odmianach: długowłose (rough) i krótkowłose (smooth). Collie krótkowłose pojawiły się w XIX wieku. Okrywa collie długowłosych składa się z dłuższych, prostych włosów wierzchnich i bardzo gęstego, krótkiego, nieprzepuszczającego wilgoci podszerstka (puchu). Collie krótkowłose okrywa krótki, dość szorstki włos wierzchni i gęsty podszerstek.

Jak wszystkie psy pasterskie lubią współpracować z czlowiekiem. W górzystej Szkocji pilnowały i zaganiały stada owiec, odnajdywały zagubione zwierzęta i doprowadzały je do stada. Obecnie zatracają swoje pierwotne przeznaczenie i stają się psami do towarzystwa.